USA SABAH 18 Kasım 2017 Cumartesi
Yahya Bostan
  • Haber giriş tarihi: 25 Eylül 2017 Pazartesi 15:06
  • Güncelleme saati: 15:06

Ankara-Erbil görüşmesinin tutanakları

Irak'ın kuzeyinde, Bölgesel Kürt Yönetimi'nin düzenleyeceği referanduma kısa bir süre kala Ankara ile Erbil arasında bir telefon görüşmesi gerçekleşti. Arayan Erbil'den üst düzey bir isimdi. Ankara'dan referanduma karşı ardı ardına gelen tepkiler, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın MGK toplantısına başkanlık etmek için ABD ziyaretini kısa kesmesi, Habur sınır kapısı çevresinde askeri tatbikat başlatılması Erbil'de endişeye yol açmıştı. Türkiye'nin İran ile dirsek teması içinde olduğunu biliyorlardı.

Ankara'yla ilişkiler sıcaktı ancak Barzani'nin çocuksu bir ısrarla istediği bu referandum ilişkilerde güven bunalımı yaratmıştı. Erbil bu telefonla arka kapı diplomasisini işletmek, pazarlık yapmak istiyordu. Referandumu ertelemeyi göze almışlardı. Ancak bazı garantiler istiyorlardı. İstedikleri şey referandumun ertelenmesi karşılığında Kuzey Irak'ın bağımsızlığının kısa vadede uluslararası kurumlarca tanınmasıydı. "Bize kesin bir tarih verin" diyeceklerdi.

Referanduma kısa bir süre kaldığı için belki de Ankara'nın panikleyeceğini ve bu teklifi kabul edeceğini öngördüler. Önce Ankara'da buluşmayı teklif edecekler, yapılacak toplantıda da bu talepleri dile getireceklerdi.

Telefon görüşmesi Erbil'in beklediği kadar uzun sürmedi. Ankara'nın tutumu netti. Telefonda konuşan ses Kuzey Irak'lı yetkilinin kendisini Ankara'ya kadar yormaması gerektiğini kibar ancak kesin bir dille söyledi. Türkiye'nin bu referandum konusunda tartışacak ya da müzakere edecek bir pozisyonda olmadığını vurguladı. Bunun üzerine Kuzey Iraklı yetkili yapılacak görüşmelerde dile getirmek istediği şartları telefonda sıralamaya başladı. Referandumu erteleyebileceklerini Ankara'daki muhatabına söyledi. Karşılığında istedikleri şuydu: Referandumun 3 yıl içinde gerçekleştirilmesi ve bu referandumdan çıkacak sonucun tüm taraflarca kabulü. Ankara'daki ses soğuk bir tonda buna da "Hayır" dedi. Ankara'nın perspektifi netti. Referandum ertelenmeyecek, iptal edilecek, bir daha gündeme gelmeyecekti. Aksi takdirde Türkiye hiç yapmak istemediği şeyleri hayata geçirmek zorunda kalacaktı. Bölgesel Yönetim Ankara'da çok önemseniyordu, ancak referandum ısrarı dostluğa sığmıyordu. Telefon görüşmesi bu sözlerle sona erdi.

Görüştüğüm kaynakların "Ne doğrulayabiliriz ne de yalanlayabiliriz" dediği bu görüşmenin bize anlattığı bazı şeyler var. Barzani yönetimi referandumu ertelemeyi bir ara düşünmüş. Hatta Irak anayasasına ve uluslararası sözleşmelere aykırı olan bu referandumu uluslararası toplumun meşru görmediği bağımsızlık talebinin kabulü için şantaj aracı olarak kullanmış. Ancak istediklerine ulaşamayınca da referandumdan vaz geçmemiş.

Hesapsızlık ya da tecrübesizlik, ne derseniz deyin. Bugün yapılması beklenen referandumun Barzani yönetimi için bir kaç sonucu olacak: 1. Barzani referandumu yapsa bile kimse sonucunu tanımayacak. Referandumun bir geçerliliği olmayacak. Çünkü Irak anayasasına aykırı bu referanduma İsrail dışındaki tüm devletler karşı. 2. Referandumun ardından Erbil ile Bağdat arasındaki ilişkiler yeniden tanımlanacak. Bağdat özellikle Kerkük'ün statüsünün değişmemesi için askeri müdahale seçeneğine başvurabilir. Erbil-Bağdat ilişkileri Erbil aleyhine değişebilir. 3. Erbil Bağdat'la arasına koyduğu mesafeyi Türkiye gibi yakın müttefiklerinin desteğine borçluydu. Türkiye Barzani'ye duyduğu güveni yitirdi. Erbil yönetimi artık bu desteği arkasında bulamayabilir. Bu yüzden Barzani yönetiminin Bağdat, İran ve IKYB içindeki aktörlere karşı koltuğunu koruyup koruyamayacağı soru işareti.

Diğer bir deyişle Barzani yıllardır izlediği rasyonel politikalarla elde ettiği kazanımları kaybetmekle karşı karşıya. Umarız zamanın ve bölgenin şartlarına daha fazla direnmez. Bölgeyi sonu gelmez bir kaosun içine sürüklemez.
Yazarın Önceki YazılarıTüm Yazıları