USA SABAH 22 Kasım 2017 Çarşamba
RÖPORTAJLAR

"Bavulda İnternet" projesinin mimarı Thomas Gideon: "Sistemimiz şu an devrim yapılan yerlerde kullanılıyor"

(USASABAH)

İsmihan Yılmaz /
Washington DC

Gün geçtikçe hızını arttıran Ortadoğu ayaklanmalarında internettin muhalif grupları bir araya getirmekteki rolü sıkça vurgulandı. Mısır ve Tunus'ta devlet birimleri tarafından devre dışı bırakılan internet ağına ve cep telefonu şebekelerine rağmen devrimciler bir araya gelip diktatörleri devirebildiler. İran ve Çin gibi ülkelerde internet kullanımı tamamen devre dışı bırakılmasa da yoğun bir gözetim altında.


ABD'de başlatılan "Bavulda İnternet" projesiyle tüm bu problemlere çözüm sunuluyor. Proje sayesinde hükümetin kontrol ettiği ağlara hiç ihtiyaç duymadan yaratılan alternatif bir sistemle internet erişimi kuruluyor. Bavulda İnternet, başlı başına bir internet ağı kurmanıza olanak verdiği gibi, hükümetler tarafından kontrol edilen internet sistemlerinde de olabildiğince gizli hareket etmenizi sağlıyor.

Projeye adını veren "Bavulun" içindekiler oldukça önemli. Bavulda bulunan küçük antenler kablosuz ağın kapsadığı alanı genişletirken, bir dizüstü bilgisayar ağ sistemini yürütüyor, harici diskler ve CD'ler yazılımı diğer bilgisayarlara aktarmak ve iletişimi şifrelendirmek için kullanılıyor.

Bu teçhizatla, dünyanın neresinde olursanız olun, ana vericilere bağlanma ihtiyacı duymadan online olunabiliyor. İstenilen yerde, özellikle baskıcı rejimlerin kriz zamanlarında iletişimi ortadan kaldırdığı zamanlarda gölge bir internet erişimi kurulabiliyor.

Bu proje, 2 milyon dolarlık bir bütçe ile Washington'ın önde gelen düşünce kuruluşlarından New America Foundation (NAF) ile Amerikan Dışişleri Bakanlığı tarafından "baskıcı rejimlerdeki aktivistlere yardım" amacıyla ortaklaşa yürütülüyor.

Projenin mimarlarından Thomas Gideon ile projenin amacı ve kapsamı hakkında konuştuk.


Thomas Gideon


***

Command Line adlı blogunda bilişim teknolojisi alanındaki kariyerine aslında hacker olarak başladığını söylüyorsun. Hackerlikten böyle bir projenin yürütücülüğüne nasıl geldin?

Aslında görsel sanatlar mezunuyum, yüksek lisans eğitimimi de bu alanda yaptım. Ama zaman içinde program yazılımı ve hacker kültürü çok ilgimi çekmeye başladı. Bir süre sonra da zamanımın çoğunu alan bir iş haline geldi. Programcılık sorunları görme ve çözüm üretme anlamında çok özel bir görme biçimi gerektiriyor. Bunu ben görsel sanatlar eğitimim esnasında geliştirdim sanıyorum. Bence program yazılımı şu anda gündelik hayatta kullandığımız dili ve bu dilin kavramlarını, dolayısıyla da düşünme biçimimizi belirliyor. Bu dil, daha doğrusu jargon açıkçası beni büyüledi ve kendimi her gün bir adım daha ileride bulmaya başladım.

NAF'la ilişkin yeni ama değil mi?

Evet, geçen Nisan ayında başladım işe. Daha önce başka network projelerinde birlikte çalıştığımız için bavulda internet projesinin yürütülmesi için beni uygun bulmuşlar.

"Bavulda İnternet" projesini ilk olarak kim başlattı? Projeyi NAF mı Dışişleri bakanlığına önerdi yoksa onlar mı size bu projeyi gönderdiler?

Bence bu ortak anlayışın bir sonucu olarak ortaya çıktı. NAF olarak Dışişleri bakanlığı ile ilk işbirliğimiz de değil.

Bu teknoloji hiçbir yerde kullanıldı mı?


Kullanımda olduğu tüm alanları biz belirlemedik. Bu açık kaynaklı bir proje, insanlar ücretsiz bir şekilde hazırladığımız programı indirebilir ve bunu kullanabilirler. New America Foundation olarak biz her hangi bir noktada projemizi aktif olarak konuşlandırmış değiliz.

"PROJENİN NERELERDE KULLANILACAĞINA BİZ KARAR VERİRİZ"

Projenizin finansmanını Dışişleri Bakanlığı üstleniyor. Dışişleri Bakanlığı söz konusu yazılımın hangi ülkelerde ve hangi grupların tarafından kullanılacağına karar verecek mi?

Dışişleri Bakanlığı ile çalışmaktan ve yerleri belirlemedeki işbirliğinden çok mutluyuz ancak buna biz karar veririz. Bizim için geliştirdiğimiz ürünü kullanacak olan topluluğun gerçek amaçlarının ne olduğunu bize dürüst bir şekilde söylemeleri çok önemli. Bu yüzden biz sistemi kurmaya gittiğimizde oradaki yerel organizasyonlara, yerel gruplarlara danışmayı hedefliyoruz. Tekrarlıyorum bu sistem acil durumlara yanıt olabilir. Sistemin kullanılacağı yer dışarısıyla hiçbir bağlantısı olmayan bir yer de olabilir. Ya da demokratik bir devrimin yaşandığı bir yerde olabilir.

Kişilerle ya da gruplarla eğitimler yapmaya başladınız mı?

Evet yapıyoruz. Burada ABD'nin pek çok şehrinde yer alan farklı gruplarla bu teknoloji üzerinde çalışıyoruz.

Peki ya ABD'nin dışında durum nedir? Özellikle internette sansür uygulanan ülkelerdeki aktivistler bu yazılıma sahip olmak ve kullanmak için istekli olmalılar.

Dünyanın her yerinde birçok araştırma yaptık. Şu anda Dünya'nın sıcak bölgelerinde bu yazılımı gören ve üzerinde çalışmalar yapan birilerinin olduğunu söyleyebilirim. Onlarla ilişkilerimizi resmiyete dökmedik. Fakat şu anda radikal değişimlerin yaşandığı tüm o bölgelerdeki insanlarla geçmişte iletişim kurduk.

Diyelim ki baskı gören aktivistlerin olduğu bir ülkeye bu teknolojiyi sokmak istiyorsunuz. Nasıl yaparsınız bunu? İçi ekipmanla dolu koca bir bavulla fark edilmeden buralara gitmek mümkün değil.

Aslında her hangi bir depolama sistemi ile bu yazılımı taşıyabilirsiniz. Bu bir dizüstü bilgisayar olabilir, bir USB bellek olabilir, bir CD-ROM olabilir, eğer internet imkânınız varsa bunu indirebilirsiniz ya da iPhone uygulaması olarak da edinebilirsiniz. Birçok farklı yoldan yapılabilir, dizüstü bilgisayara, cep telefonuna, kameralardaki SD kardlara, herhangi bir depolama aygıtına izin vermeyen ülkelerde bile bunları içeri sokmak için çok farklı yöntemler var. Bu sistem bir sebepten dolayı kuruldu: Bu teknolojiyi sınırdan geçirmek isteyen insanların mümkün olan en az tehlike olasılığıyla bunu gerçekleştirmesini istiyoruz.

Yazılımı indirip kendi iletişim ağlarını kurup kullanmaya başlayanlar izlenebilir mi?

Her zaman insanların bir başkasını takip edebileceği yollar bulunabilir. Bu takip edilmeyi engelleyecek bir kalkan değil ama bu teknolojiyi kullanan birisini takip etmek diğerlerine nazaran daha zor olur. Çünkü günümüzde kullanılan tuzak teknolojilerin hepsi bilgisayar ve akıllı telefonlara kurulan "uygulamalar" düzeyinde çalışıyor.

"SİSTEMİ TAKİP ETMEK OLDUKÇA ZOR"

Bir merkezden kontrol edilen ve gözlenen bir ağ üzerinde çalıştığınızı farz edelim. Bu gözlenen ve kontrol edilen ağı kullanacak anonim bir mekanizma, güvenli bir mekanizmayı nasıl yaratıyorsunuz?

Öncesinde konuşuyoruz, alternatif bir ağ kurarsak ne olur, doğabilecek tüm olasılıklar nelerdir diye. Böylelikle tüm seçenekleri ortalığa seriyoruz. İnsanlarla çalışıyor olmamızın bir sebebi de herkesin Tor dediğimiz (kullanıcılılarının online olarak isimsiz bir şekilde iletişim sağlayabildiği bir sistem) ağa ulaşabilmesini sağlamak. Bu sayede bir yerel ağa bağlı bir düzine kablosuz cihaza sahip olabiliyoruz, böylelikle kendimizi denemek için inandırıcı bir ortam oluşturuyoruz. Eğer internet trafiğini arttırırsanız, eğer bu trafiği bir araya getiren pek çok devre varsa ve bunlar trafiği şifrelendiriyor ve merkezi olarak kontrol edilen ve gözetlenen bir ağa gönderiyorsa, sonuçta bu verinin hangi cihazlardan geldiğini ve bu verinin hangi cihaz tarafından az ya da çok gönderildiğini tespit etmek neredeyse imkânsız hale geliyor. Tekrar söylüyorum bu hiçbir şeyi garanti etmiyor. Bunun tersini söyleyen daha başlangıçta yalan söylemiş olur. Fakat bu ağı gözleyenler için veriyi parçalarını ayırmayı oldukça karmaşık bir hale getiriyor. Bu teknoloji şu anda cephelerde kullanılıyor. Bizim farkımız bunu sivil kullanımına da sokmamız. İnsanların hayatlarının tehlikede olduğunu biliyoruz. Yaptığımız, "hey, ya bunu sivil halk için de kullanırsak?" demekten başka bir şey değil.

İranlı yetkililer tüm sistemi devre dışı bırakabileceklerini söylediler.

Onlar bunu her zaman iddia edebilirler. Bizim mekanizmamıza meydan okuyamazlar. Bence bunu muhaliflerin bizim kitimizi tercih etmesini istemedikleri için yapıyorlar.

İhtiyacı olanlara bu sistemi ne zaman ulaştırmaya başlayacaksınız?

Aslında şimdi de projenin internet sayfasını ziyaret ederseniz, yazılımı internetten bedava indirebilirsiniz. İnsanlar şimdiden yazılıma sahip olmaya başladı bile. Tahmin ediyorum ki yazılımı birkaç bin kişi indirmiştir. Bu yazılım için iyi bir şey, ancak onu kullanmak için yüksek seviyede teknik bilgi gerekiyor. Bunun ortalama insanların dünyasında kullanışlı olmaya başlaması için bize 6 ila 8 ay vermeleri lazım. Elde edeceğimiz sistemi denemeliyiz. Bu yazılımı Washington DC'de, Philadelphia'da, Detroit'te ve Urbana'da kullanıyor olacağız. Bu sistemin işe yaradığını göstermek için sıkı çalışacağız, hacker arkadaşlarımıza güvenlik açığı olup olmadığını soracağız. 12 ila 18 ay içinde de ilk geniş tabanlı kullanımı ortalama insana, halka açacağız.

İnterneti bavulunuzda taşımanız için gerekenler!


DİĞER RÖPORTAJLAR Tüm Röportajlar